معاینه دندان خرگوش
توضیحات
در این مقاله همه چیز در خصوص معاینه دندان خرگوش بررسی شده است، با ما همراه باشید؛
معاینه دندانها در خرگوشها
قبل از شروع به معاینه صورت و حفره دهان، پوست و بهویژه perineum (پرینیوم)، لازم است caecotrophs (سایکوترُفها) خورده نشده و کرک کمرنگ، بررسی شود. ناحیه پشت بدن تا ابتدای دم و ناحیه بین استخوانهای شانه، مکانهای دیگری هستند که موهای ریخته شده و شوره جمع میشوند و نیز شواهد cheyletiellosis (چایلتِیِلوِسیس) را میتوان در خرگوشهایی که به طور مؤثر تمیز نمیشوند، مشاهده نمود. ممکن است معاینه دندان برای خرگوشها ترسناک و دردناک باشد بنابراین بازداری مطلوب مهم است. برخی خرگوشها به بستهبندی شدن در حوله واکنش خوبی نشان میدهند ولی برخی دیگر محدودیت کمتری نیاز دارند و فقط لازم است چشمهایشان را پوشاند. ابتدا لازم است که معاینه بیرونی کامل شود.
معاینه چشمها و علائم مرتبط:
محلهایی که معمولاً متأثر از طویل شدن ریشه هستند باید معاینه و لمس شوند. لازم است که چشمها به دقت برای یافتن علائم exophthalmos (برجستگی چشم)، آبریزش چشم، آماس قرینه، conjunctivitis (ورم ملتحمه) و dacrocystitis (التهاب کیسه اشکی) معاینه شوند. معمولاً معاینه سر خرگوش از بالا و لمس آرام تخم چشم برای یافتن عدم تقارن خیلی ظریف، مفید است. فشار روی canthus (کانتوس) میانی گاهی اوقات مواد چرکین را از مجرای نازولاکریمال به کیسه conjunctival (ملتحمهای) در خرگوشهایی که از dacrocystitis رنج میبرند، میکشاند. طویل شدن ریشه دندانهای گونه زیرین باعث ایجاد آماس در امتداد مرز بطنی فک زیرین میشود که قابل لمس است و ممکن است دردناک باشد.
اثرات بیرون از دهان بیماری دندان:
بیماری دندان در خرگوشها ممکن است پیامدهای دور از دسترسی داشته و علائم بالینی خارج از دهان به اندازه علائم درون دهانی مهم باشند؛
- علائم پوستی: پوشش لایهلایه شده کثیف، ایجاد کرمهای پنیر، ناتوانی در خوردن caecotrophs (سایکوترُفها)، کثیف شدن آلت تناسلی و جهیدن در هوا.
- علائم چشمی: آبریزش چشم، proptosis (برجستگی چشم).
- علائم معدهای-رودهای: کاهش اندازه و تعداد فضلهها، عدم توانایی در خوردن caecotrophs (سایکوترُفها)، عدم وجود سر و صدای رودهای و روده تنبلی.
- اشتها: خرگوشها ممکن است حریص به خوردن باشند ولی غذا را دور بیندازند؛ خرگوشهایی که سیخونکهای درون دهانی دارند معمولاً قادر به خوردن قرصها هستند اما در اوایل بیماری نمیتوانند علوفه و مواد غذایی تازه را بخورند. خرگوشهایی که دچار التهاب اپیکال هستند، معمولاً خوردن غذای گلولهشده برایشان سخت است اما میتوانند سبزیجات تازه و علوفه بخورند. درنهایت خرگوش مبتلا به بیاشتهایی میشود.
- علائم چهرهای: آبریزش چشم، بزاق آوری، عدم تقارن، ورم زیر فک.
معاینه دندانها:
علائم ptyalism (بزاق آوری زیاد) در زیر چانه، روی غبغب، پاهای جلو و بهویژه در نمای درونی استخوانهای مچ که کرکها میتوانند جمع و چرکی شوند، مشاهده شده است. حرکت ملایم فک زیرین به سمت فک فوقانی (با توجه به محدودیت حرکت فیزیولوژیکی) میتواند در ارزیابی توانایی جویدن جانور مفید باشد. معاینه دندانها با دندانهای پیشین شروع میشود و میتوان کشیده شدن دقیق به سمت لبها را مشاهده نمود. شکل و تیزی دندانهای پیشین علاوه بر نمود مینای دندان و وجود شیار عمودی که به طرف مرکز هر یک از دندانهای پیشین فوقانی کشیده شده است، مورد توجه قرار گرفته است.
کشیدن ناخن روی نمای لبی دندانهای پیشین میتواند شیارهای افقی را که در معاینه بصری مشاهده نمیشوند، آشکار کند. اگر جانور تمایل خوردن با یک طرف دهان داشته باشد، صفحه اکلوزال دندانهای پیشین تغییر میکند. این یک نشانه بارز از مشکلات قریبالوقوعی است که صاحبان خرگوش میتوانند با آن درمان حیوان را شروع کنند.
معاینه دندانهای گونه:
دندانهای گونه با اتوسکوپ و با لغزاندن آن به هر طرف دهان معاینه میشوند. اتوسکوپ از طریق diastema (فضای بین دندانی) وارد یک طرف دهان میشود. این کار امکان بررسی خوب طرف باکال (بازیچهای) arcades (رشتههای دندانی)، نزدیک را میدهد و با مانور مخروطی روی زبان، نماهای زبانی arcades مخالف میتوانند مشاهده شوند. اگر سر با کمک شصت، حول فک زیرین نگه داشته شود، میتوان فک زیرین را از یک سمت به سمت دیگر حرکت داد تا نمای واضح تری از تراز و کیفیت دندانها مشاهده شود.
بسیاری از خرگوشها، معاینه اتوسکوپی دندانهای آسیابی و پیشآسیابی را تحمل میکنند ولی خرگوشهایی که روی دندانهای گونه، سیخونک دارند ممکن است از خود مقاومت نشان دهند. بزاق بیشازحد در دهان، وجود خون و چرک نشانههایی از مشکلات دندان هستند. زخمها ممکن است در معاینه هوشیار همچنان پنهان بمانند و لازم است در این بیماران بیهوشی عمومی انجام شود تا بتوان حفره دهان را معاینه نمود.
اختلالات دندانی رایج در خرگوشها:
ADD در خرگوشهای خانگی رایج است و بسیاری از آنها حدی از اختلالات دندان را دارند. اگرچه بیماری بالینی ناشی از پیدایش بد اکلوژن، طویل شدن ریشه یا آبسه است ولی همه خرگوشهایی که مبتلا به ناهنجاری دندان هستند این مشکلات را ندارند. ردیف شدن ضعیف و دندانهای گونه ناهموار نشان میدهند که هیچ علائم دردی وجود ندارد، در خرگوش رایج نیست.
بیهوشی و معاینه دقیقتر:
برخی دندانها علائم توقف رشد مانند تغییر رنگ تدریجی یا پوسیدگی دندان را دارند. اگر خرگوش خوب غذا بخورد و هیچ نشانهای از مشکلات مربوط به سلامت در وی وجود نداشته باشد، نیاز به درمان نیست، هرچند احتمالاً مشاوره رژیم غذایی لازم است و صاحب وی باید از پیامدهای بالقوه آگاهی داشته باشد. اگر هرگونه شکی در مورد تاجهای طویلشدهای که به بافت نرم نفوذ کردهاند وجود داشته باشد، خرگوش باید برای معاینه کامل حفره دهان بیهوش شود. ADD احتمالاً همه دندانها را بهطور همزمان متأثر نمیسازد و احتمال وجود دندانهای پیشین سالم وجود دارد. تغییرات فقط در دندانهای گونه رخ میدهند.
معاینه با استفاده از نور و ابزار مناسب:
پس از بیهوشی خرگوش، نور کافی برای دیدن درون دهان نیاز است. فراخگرها و دهان بازکنهای متنوعی برای تسهیل معاینه حفره دهان موجودند اما اگر خرگوش بهصورت سطحی بیهوش شده باشد، وارد کردن دهان بازکن میتواند خرگوش را وادار به انجام حرکتهای جویدن کند. در این وضعیت با جلوگیری از حرکت جویدن ممکن است به عضلههای فک زیرین آسیب وارد شود و درد پس از دوران جراحی را ایجاد کند. گاهی اوقات اگر دندان پیشین وجود نداشته باشد، شکسته شده یا دارای اختلال باشد، قرار دادن دهان بازکن سخت یا غیرممکن است. شاید لازم باشد دندانهای پیشین را کوتاه کرد تا بتوان دندانهای آسیابی یا پیشآسیابی را مشاهده نمود.
سخن پایانی:
معاینه دهان در وضعیت بیهوشی و بدون قرار دادن دهان بازکن با کشیدن زبان به بیرون و قرار دادن انگشت در diastema (فضای بین دندانی) و باز نگهداشتن دهان، امکان پذیر است. روشنایی کافی از یک نور عملیاتی درون دهان لازم است. اگر تاجها با استفاده از انبرهای دندان کوتاه شده باشند، دهان بازکن و فراخکنهای گونه موردنیاز خواهند بود. میتوان از آندوسکوپی برای معاینه دقیق همه ابعاد تاجهای دندان و بافتهای نرم دهان استفاده نمود. این کار امکان دید واضحتر و بزرگتری را از ساختار درگیر میدهد. برای معاینه عقبنشینی لثوی لازم است از سوندهای دندان استفاده شود. همچنین میتوان از نمودارهای دندان برای ثبت مشکلات و مقایسههای آتی استفاده نمود.
در این مقاله همه چیز در خصوص معاینه دندان خرگوش بررسی شد.
جهت دریافت اطلاعات رایگان بیشتر به وبسایت و پیج ما مراجعه کنید.
تذکر مهم : این مطلب برگرفته از کتاب طب خرگوش است.
بهترین کلینیک دامپزشکی تهران کجاست؟
کلینیک دامپزشکی روژان
۰۹۱۲۹۲۶۳۰۵۵- ۷۷۴۶۱۳
