زنبور عسل

مدت زمان مطالعه : 2 دقیقه

توضیحات

زنبور عسل حشره بالداری است که ارتباط نزدیکی با خانواده مورچه‌ها و زنبورهای بی‌ عسل دارد.
زنبور عسل به علت نقش مهمی که در گرده افشانی گرده دارد و همچنین تولید عسل و موم توسط برخی از گونه‌ها مانند زنبور عسل اروپایی شناخته شده می‌باشند.
تاکنون بیش از ۱۶ هزار گونه زنبور در هفت خانواده زیستی مختلف در سراسر جهان شناخته شده هست.
به طور کلی زنبورهای عسل مربوط به شاخه بندپایان و رده حشرات هستند و از راسته پرده بالان می‌باشند.
برخی از زنبورها مانند زنبور عسل، زنبورهای گرد، زنبورهای بدون نیش، به طور اجتماعی و بصورت کلونی زندگی می‌کنند اما بیش از ۹۰ درصد گونه‌های زنبور به صورت انفرادی زندگی می‌نمایند.

زنبور عسل چیست؟

زنبور عسل یا منج گونه‌ای زنبور می‌باشد که توانایی ساخت عسل دارد.
زنبورهای عسل ساخت عسل را با گرد آوردن شهد گل‌ها در کندو انجام می‌دهند.
زنبورها در کندوهای عسل شامل سه نقش زنبور ملکه، زنبور نر و زنبور کارگر می‌باشند.
به طور کلی زنبورهای عسل حشراتی اجتماعی هستند حتی اگر در خارج از کندو غذای کافی داشته باشند به تنهایی زندگی نمی‌کنند.
به علت نقش مهمی که زنبور عسل در افزایش باروری محصولات کشاورزی و میوه‌ها از طریق گرده‌افشانی به صورت سالانه انجام می‌دهد؛ سازمان جهانی غذا و کشاورزی یا فائو، روز ۲۰ می هر سال را به عنوان روز جهانی زنبور نامگذاری کرده است.

امروزه زنبورهای عسل به چهار دسته تقسیم می‌شوند:

درشت

کوچک

هندی

اروپایی

ملکه زنبور عسل:

در واقع ملکه مادر اکثر زنبورهای موجود در کندو می‌باشد. جنسیت ملکه ماده می‌باشد و مهم‌ترین وظیفه‌اش تخم گذاری است. ملکه رهبر کندو محسوب می‌گردد و اگر ملکه کشته شود یا آن را بردارند و جانشینی برای او وجود نداشته باشد بعد از ۳ یا ۴ ساعت تمامی کارهای کندو متوقف شده و پس از حدوداً دو روز اگر در داخل کندو تخم وجود داشته باشد تولید شفیره ملکه برای تولید ملکه جدید آغاز می‌گردد.
پس از مدت دو هفته ملکه‌ها از شفیره بیرون می‌آیند و با هم مبارزه می‌کنند و سرانجام قوی‌ترین آنها رهبری کندو را به عهده می‌گیرد.
اما اگر تخم روز، داخل کندو وجود نداشته باشد؛ پس از مدت کوتاهی زنبورهای کارگر شروع به بکرزایی می‌کنند و کندو نر ریز می‌شود و در معرض نابودی قرار می‌گیرد.
ملکه از پایان فروردین تا پایان خرداد در شرایط مساعد روزانه ۱۵۰۰ تا ۴۰۰۰ تخم می‌گذارد. ملکه و کارگرها از تخم‌های بارور شده با ۳۲ کروموزوم و نرها از تخم‌های بارور نشده با ۱۶ کروموزوم به وجود می‌آیند.
طول بدن ملکه بسته به هر نژاد متفاوت می‌باشد. و ملکه به طور طبیعی بیش از ۵ سال می‌تواند زنده بماند.

زنبور نر:

تخم‌های بارور نشده ملکه کندو، به زنبورهای نر تبدیل می‌شوند.
حجره‌های محل پرورش زنبورهای نر نسبت به زنبورهای کارگر بزرگتر می‌باشد. زنبور های نر توانایی نیش زدن و جمع آوری گرده و شهد را ندارند. و تنها وظیفه آنها جفت‌گیری با ملکه است.
تعداد زنبورهای نر نسبت به زنبورهای کارگر کمتر می‌باشد، و زنبورهای نر سر و بال‌های بزرگی دارند و تا می‌توانند عسل می‌خورند.
البته زنبورهای نر بعد از جفت‌گیری می‌میرند و عمر آنها حدوداً ۲۴ روز می‌باشد.

زنبور کارگر:

جنسیت زنبورهای کارگر ماده می‌باشد. و بیشتر جمعیت کندو را تشکیل می‌دهند. طول بدن زنبورهای کارگر تقریباً ۱۰ میلی‌متر است و در یک کندو با بیش از ۱۰ قاب حدوداً ۷۰ هزار زنبور کارگر وجود دارد. زنبورهای کارگر با اینکه ماده می‌باشند توانایی بارور شدن ندارند، اما در صورت نبود ملکه در کندو می‌توانند تخم ریزی کنند که در زنبورداری به آن نرزا گفته می‌شود.
که این تخم‌ها به دلیل عقیم بودن زنبور کارگر به زنبور نر تبدیل می‌شوند. نیش زنبورهای ماده خاردار می‌باشند و طول آن در حدود یک میلیمتر است. به خاطر وجود همین خارها بعد از نیش زدن و ورود زهر به بدن موجوداتی که ساختار گوشتی دارند، نیش در پوست گیر می‌کند و پس از آن کیسه زهر از زنبور جدا می‌شود و بعد از گذشت چند دقیقه زنبور خواهند مرد.
جالب است که بدانید زنبورها به صورت آگاهانه اقدام به نیش زدن نمی‌کنند و به هیچ وجه نمی‌دانند که بعد از نیش زدن کیسه زهرشان پاره خواهد شد.