موی گربه نازایی می‌آورد؟ واقعیت توکسوپلاسموز و بارداری

نویسنده: پرهام شعبانی | مجلهٔ کلینیک دامپزشکی روژان

خودِ موی گربه علت شناخته‌شدهٔ نازایی نیست. نگرانی پزشکی مهمی که اغلب با این باور مخلوط می‌شود، عفونت توکسوپلاسما و خطر آن برای جنین هنگام ابتلای تازهٔ مادر است. این دو موضوع را باید از هم جدا کرد: نوازش گربه یا دیدن چند تار مو در خانه، به معنی ناباروری یا ابتلا به عفونت نیست. [۱] [۲] [۳]

نازایی با خطر عفونت در بارداری فرق دارد

ناباروری به مشکل در دستیابی به بارداری گفته می‌شود و علل مختلفی در دستگاه تولیدمثل زن یا مرد دارد؛ از اختلالات تخمک‌گذاری و لوله‌های رحمی تا مشکلات تعداد، حرکت یا شکل اسپرم. بررسی آن باید پزشکی باشد و نمی‌توان وجود حیوان خانگی را بدون ارزیابی علت دانست. [۱]

در مقابل، عفونت تازهٔ توکسوپلاسما در زمان بارداری یا نزدیک به آن می‌تواند به جنین منتقل شود و پیامدهای جدی داشته باشد. این هشدار دربارهٔ یک انگل و زمان عفونت است، نه خاصیت نازاکنندگی مو. نگرانی دربارهٔ باروری یا سلامت بارداری باید با پزشک مطرح شود. [۲] [۳]

توکسوپلاسموز چیست و چطور منتقل می‌شود؟

توکسوپلاسموز را انگل Toxoplasma gondii ایجاد می‌کند. گربهٔ آلوده ممکن است شکل میکروسکوپی انگل را در مدفوع دفع کند. انتقال به انسان معمولاً زمانی رخ می‌دهد که عامل عفونی ناخواسته بلعیده شود؛ برای مثال با دست آلوده، خاک، آب یا غذای آلوده. خوردن گوشت آلودهٔ نیم‌پز هم یکی از مسیرهای انتقال است. پس این بیماری فقط به نگهداری گربه مربوط نیست. [۲]

به گفتهٔ مرکز سلامت گربهٔ دانشگاه کرنل، انتقال از راه لمس گربه بعید است، چون گربه‌ها معمولاً انگل را روی موهایشان حمل نمی‌کنند. بااین‌حال، هر سطح یا مویی که واقعاً به مدفوع آلوده باشد باید بهداشتی پاک شود؛ «خود مو عامل نازایی نیست» به معنی بی‌نیازی از رعایت بهداشت نیست. [۳]

آیا در بارداری باید گربه را از خانه دور کرد؟

صرف نگهداری گربه به معنی آلوده شدن فرد نیست و CDC کنار گذاشتن گربه را توصیهٔ همگانی نمی‌داند. راه منطقی، کاهش مواجهه با منابع واقعی انگل است. گربهٔ داخل خانه که شکار نمی‌کند و گوشت خام نمی‌خورد، احتمال کمتری برای ابتلا دارد. وضعیت فرد باردار یا دارای ضعف ایمنی هم باید جداگانه با پزشک بررسی شود. [۳] [۴] [۵]

چطور خطر واقعی را کاهش دهیم؟

• اگر باردار هستید یا ضعف ایمنی دارید، بهتر است فرد دیگری ظرف خاک را تمیز کند. اگر امکانش نیست، از دستکش یک‌بارمصرف استفاده کنید و سپس دست‌ها را با آب و صابون بشویید. [۴]
• ظرف خاک را روزانه تمیز کنید. شکل دفع‌شدهٔ انگل برای عفونی شدن در محیط معمولاً به ۱ تا ۵ روز نیاز دارد؛ پاک‌سازی روزانه یکی از اقدامات پیشگیرانه است. [۶]
• به گربه غذای آمادهٔ مناسب بدهید و از گوشت خام یا نیم‌پز پرهیز کنید. نگهداری داخل خانه، احتمال شکار و مواجهه را کمتر می‌کند. [۴]
• هنگام باغبانی یا تماس با خاک دستکش بپوشید، دست‌ها و میوه و سبزی را بشویید و گوشت را با دمای ایمن بپزید. بهداشت آشپزخانه به‌اندازهٔ بهداشت ظرف خاک اهمیت دارد. [۷]

آیا آلرژی به گربه هم به نازایی مربوط است؟

آلرژی و بیماری‌های قابل‌انتقال از حیوان، موضوع‌های جداگانه‌اند. بعضی عفونت‌های پوستی مانند قارچ پوستی می‌توانند از تماس با پوست یا موی حیوان آلوده منتقل شوند. وجود چنین بیماری‌هایی، ادعای نازایی بر اثر مو را تأیید نمی‌کند؛ هر علامت به بررسی علت خودش نیاز دارد. [۸]

اگر نگران آزمایش یا عفونت هستیم چه کنیم؟

اگر باردارید، قصد بارداری دارید یا سیستم ایمنی‌تان ضعیف است، دربارهٔ خطر شخصی و نیاز احتمالی به بررسی با پزشک مشورت کنید. دامپزشک نیز دربارهٔ سلامت، تغذیه و احتمال مواجههٔ گربه راهنمایی می‌کند. از روی ظاهر گربه یا یک نتیجهٔ آزمایش بدون تفسیر حرفه‌ای، دربارهٔ سلامت بارداری تصمیم نگیرید. [۳] [۴]

پرسش‌های رایج

آیا نوازش گربه باعث نازایی می‌شود؟ خود مو علت شناخته‌شدهٔ نازایی نیست و انتقال توکسوپلاسما با لمس معمول گربه بعید است. بهداشت دست‌ها همچنان لازم است. [۱] [۳]

اگر گربه نداریم، توکسوپلاسموز نمی‌گیریم؟ خیر؛ غذا، آب یا خاک آلوده هم می‌توانند مسیر انتقال باشند. [۲]

برای بارداری باید گربه را واگذار کنیم؟ چنین توصیهٔ همگانی‌ای وجود ندارد؛ احتیاط‌های ظرف خاک، غذا و محیط را رعایت کنید و شرایط خودتان را با پزشک بررسی کنید. [۴] [۵]

برای مطالعهٔ مرتبط، راهنمای ریزش موی گربه‌ها را ببینید. برای بررسی سلامت خود گربه می‌توانید از صفحهٔ تماس کلینیک هماهنگ کنید.

این مقاله آموزشی است؛ تشخیص ناباروری و ارزیابی بارداری بر عهدهٔ پزشک انسان و بررسی سلامت گربه بر عهدهٔ دامپزشک است.

منابع علمی

شماره‌های داخل متن به منابع زیر ارجاع دارند. تاریخ بررسی: ۹ نوامبر ۲۰۲۶.

1. WHO. Infertility. تعریف و علل ناباروری.
2. CDC. Toxoplasmosis: Causes and How It Spreads. مسیرهای انتقال و عفونت مادرزادی.
3. Cornell Feline Health Center. Toxoplasmosis in Cats.
4. CDC. People at Increased Risk for Toxoplasmosis.
5. CDC. Toxoplasmosis: An Important Message for Cat Owners.
6. CDC DPDx. Toxoplasmosis. چرخهٔ انگل و زمان عفونی شدن اووسیست.
7. CDC. Preventing Toxoplasmosis.
8. Cornell Feline Health Center. Zoonotic Disease: What Can I Catch from My Cat?.