بیماریهای تنفسی خرگوش
توضیحات
در این مقاله همه چیز در خصوص بیماریهای تنفسی خرگوش بررسی شده است، با ما همراه باشید؛
بیماریهای تنفسی
Pasteurellosis:
Pasteurella multocida با تعدادی از بیماریهای خرگوش مرتبط است. Pasteurellosis مشکل شناختهشدهای در خرگوشهای وحشی نیست ولی بیماری جدی در کلونی خرگوشهای تجاری یا آزمایشگاهی است. در خرگوشهای خانگی، با اینکه P. multocida به صورت پاتوژنی فرصتطلب در بسیاری از عفونتهای ثانویه یافت میشود ولی در اصل pasteurellosis شایع نیست. معمولاً این بیماری در شرایطی که استرس و میزان تعامل خرگوش با سایر خرگوشها افزایش یافته، رخ میدهد: مثلاً خرگوش تازه خریداریشده از یک پرورش دهنده یا فروشگاه.
بیماری تنفسی شایعترین بروز را دارد. عفونتهای حاد و septicaemia در جانوران جوان رخ میدهند ولی عفونتهای متناوب insidious در خرگوش خانگی بالغ شایع است. Rhinitis، ورم ملتحمه چشم، عفونتهای مجرای nasolacrimal، otitis media، التهاب نای و bronchopneumonia همگی ممکن است ناشی ازP. multocida باشند ولی باید به یاد داشت که سایر ارگانیسمها نیز ممکن است دخیل باشند. باکتری ممکن است در سایر مکانهای حفره بینی که بهصورت یک ارگانیسم commensal ساکن شده، پخش شود. معمولاً عفونت علیرغم واکنشهای پادتن هومرال و موکوسی علاوه بر ترشح نوتروفیلی برونریزی باقی میمانند. اثر زیانآور pasteurellosis بر کلونی خرگوشهای آزمایشگاهی و مداخله در فرآیندهای آزمایشگاهی موجب تکامل خرگوشهای “عاری از pasteurella” گرانقیمت برای استفاده در پژوهش میشود.
بیماری دستگاه تنفس ناشی از pasteurellosis:
خرگوش خانگی که از پرورشدهنده یا فروشگاه خانگی خریداری شده معمولاً آلوده به P. multocida است. لئو و همکاران (۱۹۸۳) serotypes کپسولی و somatic مربوط به P. multocida را که در خرگوشهای سالم و بیمار یافت شدند، بررسی نمودند و به این نتیجه رسیدند که با اینکه چند serotypes اصلی قابل تشخیص بودند ولی یک مورد (serotype12A) در خرگوشهای سالم و بیمار برجسته شده بود. احتمالاً بروز rhinitis و سایر مشکلات دستگاه تنفس در خرگوش جوان تازه خریداریشده ناشی از pasteurellosis است. در جانور مسنتر، استرس یا پرورش ضعیف ممکن است منجر به فوران یک عفونت نهفته شود. احتمالاً بیماری ناشی از pasteurellosis جایگزین نیاز به ارزیابی تشخیصی نیست.
کیفیت ضعیف تهویه که ناشی از میزان آمونیاک زیاد یا علوفه دارای گرد و غبار است، دستگاه تنفس را تحریک نموده و زمینه را برای عفونت ثانویه فراهم میکند. تهویه و کیفیت خوب هوا در پیشگیری از بیماری اهمیت دارند. Pasteurellosis ممکن است بین جانوران شیوع یابد و بیماری در بسیاری از گونهها فراگیر شود. معمولاً در مناطقی مانند پناهگاهها که چندین جانور مجاورت نزدیکی با هم دارند، بیماریها شیوع مییابند. برای کنترل انتشار عفونت بین جانوران نیاز به فاصله بزرگتر از ۱.۸ متر (۶ فوت) یا “فاصله sneezing” است (وایتکیر، ۱۹۸۹).
. Rhinitis (“خسخس”):
تکرار sneezing و صدای دستگاه تنفسی فوقانی یک ویژگی rhinitis است. rhinitis و سینوزیت ممکن است نمودهایی از pasteurellosis باشند ولی سایر ارگانیسمها مانند staphylococci یا Bordetella نیز ممکن است درگیر شوند. تشخیصهای افتراقی بیماری دستگاه تنفس فوقانی در خرگوشها شامل اجسام خارجی بینی و آبسههای periapical دندانهای پیشین فوقانی یا پیشآسیابی است. هر دو بیماری در خرگوش خانگی شایع هستند؛ بنابراین نمیتوان فرض نمود که همه خرگوش هاس مبتلا به تخلیه چرکین بینی از pasteurellosis رنج میبرند یا همه موارد “خسخس” ناشی از عاملهای عفونی هستند. در مراحل ابتدایی pasteurellosis، تخلیه بینی آبکی بوده و بیماری به درمان آنتی بیوتیکی واکنش نشان میدهد. در موارد پیشرفته، تخلیه بینی غلیظ، زرد و چسبناک است.
ادامه نکات:
اضافه میزان مواد mucopurulent ممکن است از سوراخهای بینی و لایههای پوست مجاور تخلیه شود. خرگوشهای مبتلا، تخلیههای چرکین را با پنجههای پای جلو از بینی که تغییر رنگ داده و انباشته شدهاند، پاک میکنند. سرفه کردن به اندازه خسخس و عطسه شایع نیست. صداهای تنفسی ممکن است برای صاحبی که فکر میکند خرگوش خسیخسی باشد، قابل شنیدن باشد. بیاشتهایی ممکن است به دلیل کاهش حس بویایی یا دشواری جویدن و تنفس کردن همزمان رخ دهد. مشکلات تمیز کردن به دلیل اینکه خرگوش تنفس و تمیز کردن همزمان را دشوار میبیند، ممکن است رخ دهند.
واکنش به درمان آنتی بیوتیکی در موارد پیشرفته ضعیف است و عود بیماری معمول است. معاینه پس از مرگ گذرگاههای بینی و سینوسهای خرگوش مبتلا به rhinitis مزمن مشخص کرد که چرا درمان این بیماریها بسیار دشوار است. حفره بینی با چرک پر شده بود و به سینوسهای نزدیک بینی نیز سرایت کرده و چرک ضخیم و غلیظ شده بود. زخم غشاءهای موکوس و osteomyelitis مخروطها، آتروفی و erosion را شدید میکنند (دیب، ۱۹۹۷). وجود چرک در حفره بینی تبادل گاز را به تأخیر میاندازد و موجب بدشکلی فیزیکی و ناراحتی میشود.
تشخیصهای افتراقی rhinitis:
سابقه بالینی میتواند در pasteurellosis بسیار آگاه کننده باشد. خرگوشهای جوانی که اخیراً به دلیل از شیر گرفته شدن، تغییر روال عادی و حمل و نقل دچار استرس شدهاند، در معرض عفونت مکان پرورش قرار دارند. خرگوشهایی که با سایرین در یک اتاقک یا ساختمان مسکن دارند، آسیبپذیر هستند. در خرگوشهای خانگی مسنتر، عفونت باکتریایی به احتمال کمتری نسبت به بیماری دندان که شایع است، موجب rhinitis میشود. Myxomatosis علت احتمالی دیگری از rhinitis است. Myxomatosis در کلونی خرگوشها ممکن است بهصورت rhinitis ناشی از تخلیه چشم بروز پیدا کند. عفونت Aerosol با احتمال بیشتری علائم دستگاه تنفس را نسبت به شیوع حشره بروز میدهد. Myxomatosis پیش رونده بوده و تقریباً همیشه کشنده است. باکتریشناسی برای تشخیص باکتری در گذرگاههای بینی خرگوشهای مبتلا به rhinitis و درک حساسیت آنتی بیوتیکی به کار میرود. بینی خرگوش حساس است و وارد نمودن swab عمیق در گذرگاههای بینی در جانوران هوشیار دشوار است.
ادامه نکات:
معمولاً بیحسی و بیهوشی برای swab عمیق بینی جهت کشت، لازم است. نتایج کشت الزاماً نشان نمیدهد که ارگانیسم موجب علائم بالینی شده باشد بلکه صرفاً مرور کلی از ارگانیسمهای موجود را نشان میدهد؛ بنابراین در تفسیر آنها باید احتیاط کرد. آلودگیها بسته به روش جمعآوری نمونههای swab جهت کشت ممکن است بروز یابند و نتایج کاذبی ارائه دهند. علل شایع نتایج غلط، تمیز نکردن سوراخهای بیرونی قبل از جمعآوری نمونه و عدم توفیق در وارد کردن به اندازه کافی عمیق swab در حفره بینی است.
نتایج مثبت کاذب و منفی کاذب ممکن است در کشت باکتری به دلیل خطاهای روشهای مختلف آزمایشگاهی شناسایی نژاد باکتری رخ دهند. مشکلات اساسی دندان را میتوان با معاینه بصری و رادیوگرافی تشخیص داد. ساختارهای بینی و دندانها با توجه به رادیوگرافیهای جمجمه ارزیابی میشوند. سیسنوسهای اطراف بینی را میتوان دید و ناهنجاریها با رادیوگرافی قابل تشخیص هستند. کدر بودن سیسنوس conchal حاکی از وجود ماده ترشحی است. فرسایش ethmoturbinates را میتوان در رادیوگرافی نشان داد؛ بااینحال، وجودP. multocida یا سایر عفونتهای باکتریایی و فرسایش استخوانهای مخروطی احتمال جسم خارجی یا آبسه perapical را تکذیب نمیکند. آبسههای بزرگ یا rhinoliths به دلیل عفونت ریشه دندان ممکن است در گذرگاه بینی شکل بگیرند.
media آماس گوش:
Pasteurella multocida ابتدا در حفره بینی ساکن میشود ولی از طریق لوله eustachian منتشر شده، به bulla صماخی میرسد و گوش میانی را متأثر میسازد. عفونت ممکن است با انتشار بیشتر، apparatus گوش داخلی و vestibular را متأثر سازد یا مجرای آکوستیک و عصب vestibulocochlear را دنبال کند. در معاینه پس از مرگ آبسههایی در حفره بینی یافت شدند. تشخیص otitis media در خرگوش زنده آسان نیست و در بسیاری از موارد معاینه بالینی و تصویربرداری عادی کافی نیستند. هاموند و همکاران (۲۰۱۰) نشان دادند که رادیوگرافی مسطح جمجمه خرگوش به مایع یافتشده حساسیتی شبیه به همان رادیوگرافی در سگ و گربه دارد و نمای dorsoventral مفیدترین نما خواهد بود.
وجود ماده مترشحه در کانال گوش بیرونی حاکی از وجود otitis media نیست. در بسیاری از خرگوشهای خانگی بهویژه گونههای گوش آویزان، نمایان شدن غشاء tympanic به دلیل وجود ترشح مومی گوش، دشوار است. معمولاً معاینه پس از مرگ کانال گوش خرگوشهای خانگی وجود چرک غلیظشدهای که کانال گوش بیرونی را مسدود میکند، نشان میدهد. وجود مواد چرکین در کانال گوش خارجی الزماً حاکی از وجود چرک در bulla صماخی نیست. همچنین چرک bulla صماخی همیشه علت نشانه داخلی و vestibular آماس گوش نیست. معمولاً تغییرات رادیوگرافی بهصورت یافتههای اتفاقی در رادیوگرافیهای جمجمه دیده میشوند. احتمالاً خرگوشهای مبتلا به چرک کانال بیرونی گوش و یا bulla صماخی شنواییشان مختل شده ولی ممکن است از لحاظ بالینی نرمال به نظر برسند.
و در ادامه:
برخی صاحبان هوشیار میتوانند نواقص شنوایی را در خرگوشهای خانگی تشخیص دهند و تهاجمی بودن خرگوشها به ناشنوایی آنها (که با نزدیک شدن بدون شنیدن به سمت آنها آغاز میشود) نسبت داده شده است. معاینه سیتیاسکن یا سونوگرافی این ناحیه (کینگ و همکاران، ۲۰۰۷) اطلاعات حساس بیشتری را در اختیار قرار میدهد. در پژوهشی که توسط فلات و همکاران (۱۹۷۷) صورت گرفت، مشخص شد که otitis media در ۴ درصد خرگوشهای جوان در سال ۲۰۰۱ و در ۳۲ درصد خرگوشهای بالغ کشتهشده برای مصرف انسان یافت شده است. این جانوران از لحاظ بالینی در بررسی ante-mortem سالم به نظر میرسیدند. زخمهای شدید ازجمله وجود ترشح چسبناک سفید bulla صماخی را پر کرده بود. غشاء موکوس lining مربوط به bulla ضخیم، روشن و رنگپریده شده بود. لوله eustachian متسع و با چرک پر شده بود.
ذات الریه
Septicaemia و ذاتالریه حاد چرکی ممکن است ناشی از P. multocida باشند. عفونت ممکن است بسیار حاد شده و سبب مرگ سریع شود. ذاتالریه و آبسههای مزمن در حفره سینه نیز بروز مییابند. تحمل ضعیف ورزش و افزایش نرخ تنفس ممکن است توسط صاحبان خرگوشهای خانگی که در آغلها یا آزادیهای اندک و بدون هیچ فرصت ورزش و جهش حبس شدهاند، مشاهده نشود. این خرگوشها به دلیل تبادل ضعیف گاز در ریهها در معرض ریسک بیهوشی هستند.
در این مقاله همه چیز در خصوص بیماریهای تنفسی خرگوش بررسی شد.
جهت دریافت اطلاعات رایگان بیشتر به وبسایت و پیج ما مراجعه کنید.
تذکر مهم : این مطلب برگرفته از کتاب طب خرگوش است.
بهترین کلینیک دامپزشکی تهران کجاست؟
کلینیک دامپزشکی روژان
۰۹۱۲۹۲۶۳۰۵۵- ۷۷۴۶۱۳
