کلینیک دامپزشکی روژان
علل آبسه‌ها در خرگوش‌های خانگی

علل آبسه‌ها در خرگوش‌های خانگی

علل آبسه‌ها در خرگوش‌های خانگی

در این مقاله علل آبسه‌ها در خرگوش‌های خانگی بررسی خواهد شد:

درک علت شکل­ گیری آبسه برای انجام درمان مناسب و از بین بردن علت اصلی اهمیت دارد. معمولاً آبسه‌ در سگ‌ها و گربه‌ها ناشی از آسیب‌های نفوذی (به ­ویژه جراحات ناشی از گاز گرفتگی) هستند. جنگ میان خرگوش‌ها می‌تواند موجب شکل­ گیری آبسه شود و جراحات ناشی از گازگرفتگی می‌تواند از طریق سگ‌ها، گربه‌ها، روباه‌ها یا سایر شکارچیان تحمیل شوند.

آسیب‌های نفوذی نیز ممکن است ناشی از اجسام خارجی مانند بذرها یا تکه‌های علوفه ­ای باشند که در پوست یا سطوح موکوسی دهان نفوذ می‌کنند. Haematogenous منتشرشده در مکان‌های دور ممکن است به دلیل آبسه اصلی یا آبسه‌های داخلی که در حفره سینه یا شکم ایجاد می‌شوند، رخ دهند. همچنین آبسه‌ها ممکن است بعد از هر جراحی در خرگوش‌ها ایجاد شوند (به­ ویژه در جایی که بخیه الزاماً باید به­ صورت داخلی کشیده شود یا جایی که  زخم‌های جراحی تداخل می‌یابند این امر اتفاق می‌افتد).

روش جراحی استریل­ شده و دقیق می‌تواند این ریسک را کاهش دهد ولی خرگوش‌هایی که به اختلال ایمنی مبتلا هستند ممکن است همچنان آبسه‌ها را ایجاد کنند.

بسیاری از آبسه‌ها در خرگوش‌های خانگی در اطراف سر و صورت ایجاد می‌شوند و به بیماری دندان مرتبط هستند. این آبسه‌ها ممکن است ناشی از تاج‌های دارای رشد بی­رویه دندان‌های بد جفت­شده باشند که به موکوس دهان یا پوست روی لب‌ها نفوذ کرده‌اند. همچنین آبسه‌های صورت نیز ناشی از عفونت نوک دندان هستند.

بیماری اکتسابی دندان در خرگوش‌ها با کانی­زدایی استخوان alveolar که حامی دندان‌هاست، مشخص شده است. در این حالت، فضای لثوی عریض شده و دندان‌ها لق می‌شوند. مواد گیاهی خارجی ممکن است در فضای لثوی گیر کنند. بیماری لثوی ممکن است پیشرفت کرده و امکان ایجاد آبسه‌های لثوی را فراهم می‌نماید. پس از اینکه عفونت به نوک دندان رسید، ساختار ریشه تخریب شده و  اطراف استخوان alveolar عفونی می‌شود. آبسه‌های ریز در کل استخوان اطراف ممکن است ایجاد شوند. زمانی که osteomyelitis ایجاد شود، تشخیص ضعیف می‌شود (بوهمر و کوزتلین، ۱۹۸۸؛ هارکورت-براون، ۱۹۹۵؛ جنکینز، ۱۹۹۷؛ وسترهوق و لومیج، ۱۹۸۷).  

انواع آبسه‌ها، تشخیص و درمان

هرگونه درمان بلندمدت آبسه‌ها در خرگوش‌ها باید شامل مراقبت مکمل یعنی رژیم غذایی خوب، امکان ورزش، رختخواب تمیز، هم نشین و غیره باشد.

تشخیص آبسه‌ها در خرگوش‌ها

آبسه‌های خرگوش را می‌توان بر اساس بروز بالینی و ویژگی‌ها دسته ­بندی نمود (هاروی، ۱۹۹۷). تشخیص بر اساس  نوع آبسه متفاوت بوده و هر نوع آبسه به رویکرد متفاوتی نیاز دارد. در بسیاری از گونه‌ها، ایجاد آبسه با درد مشخص می‌شود و همراه با pyrexia و کسالت است. معمولاً آبسه­ ها‌ در خرگوش‌ها به­صورت دردناک ظاهر نمی‌شوند و حیوان ممکن است به­ خوبی و بدون کسالت غذا بخورد. Pyrexia مشخصه ­ای برای آبسه‌های خرگوش نیست.

رادیوگرافی آبسه در خرگوش
ادامه مطلب

آبسه‌های دندان در خرگوش‌ها بسیار متداول هستند. آبسه‌های Periapical متداول‌ترین نوع آبسه‌ بوده و در مکان‌های موضعی مرتبط با ریشه‌های طویل­شده دندان ایجاد می‌شوند (هارکورت-براون، ۱۹۹۵). ناشی از نوک دندان‌های فک زیرین ممکن است در امتداد فک لمس و به­صورت ورم‌های زیرپوستی با رشد کند ظاهر شوند که احتمال جنبش آن‌ها یا چسبیدن به بافت عمیق ­تر وجود دارد. تشخیص Neoplasia متفاوت است. سارکومای Osteogenic در فک خرگوش‌ها ثبت شده است (والبرگ، ۱۹۸۱) ولی  نادر است. آبسه‌های Periapical دندان‌های فک زیرین، وارد گذرگاه‌های بینی یا فضای periorbital شده و قابل لمس نیستند، مگر اینکه استخوان مجاور را تخریب نمایند.

آبسه‌های Retrobulbar موجب تورم چشم شده و ممکن است نیاز به تخلیه چشم باشد تا بتوان تشخیص دقیقی انجام داد اما گاهی اوقات با وارد نمودن سوزن در فضای periorbital امکان تخلیه آبسه وجود دارد. معاینه Ultrasonographic می‌تواند برای تعیین میزان آسیب به کار رود ولی نمی‌توان آبسه را از کیست‌های پر از مایع تشخیص داد. MRI یا CT اطلاعات معتبر بیشتری را در اختیار قرار می‌دهند. تومورها و کیست‌ها نیز ممکن است در این محل ایجاد شوند. آبسه‌های درون حفره بینی نیاز به اعتبارسنجی آندوسکوپی دارند ولی تشخیص احتمالی با رادیوگرافی یا CT امکان­پذیر است.

خرگوش‌های بیمار ممکن است علائم انسداد دستگاه تنفس مانند:

تخلیه چرک بینی

تنفس سخت

صدای فوقانی تنفس

را از خود بروز دهند یا ندهند. اجسام خارجی بینی موجب ایجاد علائم مشابهی می‌شوند که معمولاً یک­جانبه هستند. Pasteurellosis حاد نیز موجب تخلیه چرکین و حاد بینی و ایجاد بیماری دستگاه تنفس فوقانی می‌شود. آبسه‌های اطراف نوک دندان‌های پیشین یا دندان‌های پیش­آسیایی فک زیزین نیز ممکن است موجب انسداد حاد مجرای بینی شده و dacrocystitis مزمن را ایجاد کنند. التهاب استخوان برجسته zygomatic ممکن است ناشی از آبسه در این مرحله باشد.

گاهی اوقات آبسه­ ها می‌ترکند و چرک تخلیه می­شود. گونه نیز محلی برای آبسه است، به­ طوری­که از طریق نفوذ تاج‌های طویل­ شده دندان‌های گونه فوقانی در موکوس دهانی، ایجاد می‌شوند. تاج‌های طویل­شده با معاینه دقیق حفره دهان قابل تشخیص هستند. آبسه‌های سطحی بدن نیز به­ راحتی لمس می‌شوند. آبسه‌های ناشی از زخم‌های گازگرفتگی یا آسیب‌های نفوذی معمولاً با سابقه مبارزه حیوان ارتباط دارد و احتمالاً جراحات پوستی در محل نفوذ مشاهده می‌شود. مفصل‌های آبسه­ دار متورم و دردناک شده و خرگوش را لنگ می‌کنند. تشخیص آبسه‌های داخلی دشوار است.

آبسه‌های بزرگ ممکن است بدون علائم بالینی آشکار در شکم رشد کنند. آین آبسه‌ها ممکن است در دستگاه تناسلی و بعد از جراحی یا در محل چسبندگی‌ها ایجاد شوند. اگر چسبندگی‌ها با عملکرد گوارش تداخل داشته باشند، قابل تشخیص هستند. آبسه‌های ریوی عملکرد تنفس را مختل نموده و موجب تنگی نفس می‌شوند ولی این علائم احتمالاً در مراحل اولیه بیماری و زمانی که خرگوش در حالت سکون است، بروز نمی‌یابند. Haematology به­ ندرت قابل تشخیص است. خرگوش‌های مبتلا به آبسه، leucocytosis یا نوتروفیل­ها را بروز نمی‌دهند اما معمولاً انتقال به سمت چپ مشاهده شده است.

در عوض، علائم غیر خاصی از بیماری مانند آنمی خفیف یا lymphopenia ایجاد می‌شوند.

ممکن است افزایش تعداد monocyte در خرگوش‌های مبتلا به آبسه مشاهده شود ولی تعداد monocyte درون مرجع آزمایشگاهی حاکی از فقدان آبسه است. اسکن سونوگرافی به تشخیص آبسه‌های مختلف داخلی و نئوپلاسم­ها کمک می‌کند. رادیوگرافی نیز در تشخیص مفید است. برخی آبسه‌ها حاوی مواد درشت آهکی هستند که با رادیوگرافی یا ultrasonographically مشخص می‌شوند.

در این مقاله علل آبسه‌ها در خرگوش‌های خانگی بررسی شد.

وبسایت و اینستاگرام ما را دنبال نمایید

به روز ترین کلینیک دامپزشکی تهران، کلینیک دامپزشکی روژان

۰۹۱۲۹۲۶۳۰۵۵- ۷۷۴۶۱۳۶۸-۰۲۱

طب خرگوش

نویسنده:پروفسور مولی وارگا

مترجم:آقای دکتر احمدرضا الهیار ترکمن

قبل از انجام هرگونه اقدام با دامپزشک خود مشورت نمایید؛ادمین و سایت روژان پت هیچگونه مسئولیتی در قبال اقدامات خودسرانه و عواقب ناشی از آن ندارد.